Çağrı İşareti onaylanmamış kişiler platformda konu açma yetkisi veya ileti gönderme yetkisi bulunmamaktadır.
Ana Menü

HF Bantlarında Gece ve Gündüz Yayılım Farklılıkları

Başlatan Telsiz TürkiyeDoğrulandı, 15 Ekim, 2026, 09:30

« önceki - sonraki »

Telsiz TürkiyeDoğrulandı

Rol: Kurucu
Çağrı İşareti TB3TKK
HF bandında çalışan amatör telsizciler için iyonosferin davranışı, havaya çıkılan saatin ve seçilen frekansın belirlenmesinde en kritik etkendir. Güneş'in ultraviyole ışınları atmosfere çarptığında, radyo dalgalarını büken veya yansıtan katmanları oluşturur ve bu dinamik yapı günün her saati değişir. Sahada yapılan çalışmalarda başarısız olmamak ve uzak istasyonlarla sağlıklı QSO'lar kurabilmek için bu değişimin fiziksel temellerini iyi anlamak şarttır.

HF Bantlarında Gece ve Gündüz Yayılım Farklılıkları


İyonosfer Tabakaları ve Güneş Işını Etkisi
Dünya'nın atmosferi üst katmanlarda Güneş radyasyonu nedeniyle iyonize olur ve burada serbest elektronlar bulunur. Gündüz vakti Güneş doğrudan bu katmanları beslediği için iyonizasyon en üst seviyeye çıkar, özellikle 60 ila 90 kilometre yükseklikte D katmanı belirginleşir. Gece saatlerinde ise Güneş ışınları ortadan kalktığı için D katmanı hızla kaybolur ve F katmanları tek bir yoğun tabaka halinde birleşir.

Bu durum radyo dalgalarının katmanlar arası yolculuğunu doğrudan etkiler. D katmanı, özellikle gündüz saatlerinde düşük frekanslı sinyalleri yansıtmak yerine emer; bu yüzden 80 metre ve 40 metre gibi bantlarda gündüzleri uzak mesafeler yerine sadece çok yakın istasyonlar duyulur.

D Katmanı Soğurması ve Alçak Frekans Kaybı
D katmanının varlığı, frekans azaldıkça sinyal kaybının artmasına neden olur. Fiziksel olarak emilim miktarı frekansın karesiyle ters orantılıdır, yani frekans düştükçe D katmanının sönümleme etkisi katlanarak büyür. 3.5 MHz veya 7 MHz gibi bantlarda yapılan çağrılar bu emilime kurban gider ve sinyaller uzaya kaçamadan ısıya dönüşür.

Bu engeli aşmak için gündüz saatlerinde yüksek frekanslara çıkmak gerekir. 14 MHz ve üstü bantlarda dalga boyu kısalır ve sinyaller D katmanını delip geçerek daha yüksekteki E ve F katmanlarından yeryüzüne geri döner. Sahada öğle vakti 80 metrede çılgınlar gibi çağrı atıp kimsenin duymamasının temel sebebi işte bu fiziksel soğurmadır.

Gündüz 20 Metre, Gece 40 ve 80 Metre Mantığı
Amatör telsizcilikte yılların tecrübesiyle sabitlenen bant planlaması tamamen bu iyonosfer döngüsüne dayanır. Gündüz vakti 20 metre yani 14 MHz bandı, dünya genelinde DX yapmak için en verimli yoldur çünkü bu frekans D katmanından en az etkilenir ve F katmanından mükemmel yansıma alır. Anten boyu hesaplarında kullanılan standart formül olan yarım dalga boyu L = 143 / f(MHz) metriği ile hesaplanan 20 metre dipolleri gündüz saatlerinde maksimum verim sunar.

Gece olup da D katmanı söndüğünde ve F katmanı alçaldığında ise durum tersine döner. Yüksek frekanslar artık yansımayarak uzaya kaçar; bu kez 40 metre (7 MHz) ve 80 metre (3.5 MHz) bantları açılır. Bu alçak frekanslar gece karanlığında devasa mesafeleri kat ederek kıtalararası görüşmelere imkan tanır.

Anten Seçimi ve Sahada Doğru Frekans Tercihi
Her bant değişimi sahada kullanılan anten sistemlerinin de gözden geçirilmesini gerektirir. Rezonans frekansı tutmayan bir antenle gece veya gündüz fark etmeksizin verim almak imkansızdır, bu nedenle SWR oranının 50 ohm sistem empedansına uygun tutulması hayati önem taşır. Çift bantlı veya multibant dipol kullanan operatörler, saat değişimine göre hızlıca anten değiştirebilmeli veya tuner kullanmalıdır.

Saha operasyonlarında amatörlerin KEGM tarafından tahsis edilen frekans imtiyazlarına ve çıkış güçlerine tam uyum sağlaması esastır. Güneş leke döngüleri ve yerel coğrafi koşullar da bu genel kuralları esnetebilir, bu yüzden Propquest gibi yayılım tahmin araçları anlık olarak takip edilmelidir.


  • Gündüz DX çalışmaları için mutlaka 20 metre ve üstü bantları tercih edin.
  • Alçak bantlardaki (80m/40m) gündüz sinyal kayıplarının D katmanı emiliminden kaynaklandığını unutmayın.
  • Gece saatlerinde F katmanının birleşmesiyle 40 ve 80 metre bantlarının açılmasını bekleyin.
  • Anten boyu hesaplarında L = 143 / f(MHz) formülünü kullanarak rezonansı tutturun.
  • Sistem empedansının 50 ohm olmasına ve SWR değerinin düşük kalmasına dikkat edin.
  • KEGM band planı kurallarına ve güç limitlerine her operasyonda uyun.

Sizin son saha deneyimlerinizde, gündüzden geceye geçişte en çok verim aldığınız ana frekans hangisi oldu?