Çağrı İşareti onaylanmamış kişiler platformda konu açma yetkisi veya ileti gönderme yetkisi bulunmamaktadır.
Ana Menü

Duplexer Nedir ve Röle Sistemindeki Görevi

Başlatan Telsiz TürkiyeDoğrulandı, 15 Ekim, 2026, 15:30

« önceki - sonraki »

Telsiz TürkiyeDoğrulandı

Rol: Kurucu
Çağrı İşareti TB3TKK
Amatör telsizcilikte röle kurulumu ve işletimi, teorik bilginin pratik saha tecrübesiyle birleştiği en kritik alanlardan biridir. Doğru tasarlanmamış bir istasyonda en pahalı cihazlar bile yüksek gürültü ve alıcı körleşmesi yüzünden işlevsiz kalır. Bu performans kayıplarının önüne geçmek için kullanılan en önemli donanım parçasından biri duplexer devreleridir.

Duplexer Nedir ve Röle Sistemindeki Görevi


Duplexer Nedir ve Çalışma Mantığı

Duplexer, aynı anda hem alıcı hem de verici frekanslarında çalışabilen bir röle sisteminde, tek bir antenin ortak kullanımına olanak tanıyan özel birRF filtreleme ünitesidir. Röleler verici çıkış gücü ile alıcı hassasiyetini aynı anda sürdürür. Örneğin VHF bandında standart -600 kHz offset veya UHF bandında -7.6 MHz offset ile çalışırken, vericinin bastığı yüksek RF enerjisinin doğrudan alıcıya ulaşması ve alıcı ön katını yakması ya da körleştirmesi kaçınılmazdır.

Bu cihaz, temel olarak yüksek Q faktörüne sahip rezonans kavitelerinden veya helikal filtrelerden oluşur. Verici frekansını alıcı portundan, alıcı frekansını ise verici portundan uzak tutmak için tasarlanmıştır. Bu sayede iki farklı frekans birbirine karışmadan aynı anten üzerinden havaya yayılır ve alınır. Sistem, RF enerjisinin doğru yoldan ilerlemesini sağlarken istenmeyen frekans bileşenlerini sönümleyerek temiz bir geçiş sunar.

İzolasyon ve Bastırma Değerleri

Bir duplexer sisteminin başarısı doğrudan izolasyon değeri ile ölçülür. İzolasyon, verici gücünün alıcı portuna ne kadar sızabildiğini gösteren zayıflatma miktarıdır ve desibel cinsinden ifade edilir. Standart bir VHF veya UHF röle istasyonunda verici genellikle 25 ile 50 watt arası güç üretir. Alıcı ise -120 dBm seviyesindeki zayıf sinyalleri bile duyabilecek kadar hassastır. Bu iki uç değer arasındaki devasa fark, en az 80 dB ila 100 dB arasında değişen bir izolasyon gerektirir.

Eğer yeterli izolasyon sağlanamazsa verici mandallandığı anda alıcı kendi gürültüsünden dolayı gelen zayıf istasyonları duyamaz hale gelir. Sinyal seviyesi yüksek görünse bile audio kalitesi bozulur ya da röle sürekli kendini tetikler. Fiziksel olarak kavitelerin boyutu ve sayısı izolasyon kalitesini doğrudan etkiler. Daha büyük kaviteler daha keskin filtreleme ve daha yüksek izolasyon anlamına gelir.

Ayar Gereksinimi ve Akort İşlemi

Duplexer ayarı, amatör telsizciliğin en sabır gerektiren teknik süreçlerinden biridir. Fabrika çıkışlı cihazlar bile nakliye sırasındaki sarsıntılar veya sıcaklık değişimleri nedeniyle akort kaybedebilir. Akort işlemi sırasında bir adet Network Analyzer veya hassas bir SWR metre ile RF sinyal üreteci gerekir. Ayar çubukları milimetrik olarak çevrilerek istenen frekansta minimum ekleme kaybı ve maksimum bastırma noktası yakalanır.

Sıcaklık değişimi kavitelerdeki metallerin genleşmesine ve rezonans frekansının kaymasına yol açar. Bu yüzden röle kulübelerinde sıcaklık yalıtımı büyük önem taşır. Akort işlemi yapılmadan devreye alınan bir duplexer, rölenin menzilini ciddi oranda düşürür. Yanlış yapılan bir ayar ise hem PA katını ısıtır hem de verim kaybına neden olur.

Saha Uygulamaları ve Kurulum Dikkat Edilmeleri

Saha montajında kullanılan ara kabloların kalitesi ve boyu hayati önem taşır. Bağlantı kablolarının boyu genellikle yarım dalga veya katları hesaplanarak kesilir. Örneğin dalga boyu formülü üzerinden hesaplama yapılırken kablo hızı da hesaba katılır. Kötü empedans uyumsuzlukları ve kalitesiz konnektörler tüm izolasyon çabasını boşa çıkarabilir.

  • Kaviteleri sabitlemek için mutlaka mekanik olarak sağlam ve titreşimsiz rack dolapları kullanın.
  • Konnektör izolasyonunu ve kablo kayıplarını düşük lossli RG214 veya daha üstün tip kablolarla optimize edin.
  • Sıcaklık değişimlerinin yoğun olduğu yerlerde invar çubuklu veya sıcaklık kompanzasyonlu kaviteleri tercih edin.
  • Kurulum sonrasında spektrum analizör ile harmonik ve yan kanal sızıntılarını mutlaka kontrol edin.
  • KEGM ve BTK düzenlemelerine uygun olarak çağrı işareti ve frekans tahsis sınırları dışına çıkmayın.


Sizin sahada kurduğunuz röle sistemlerinde duplexer ayarını yapmak için hangi test cihazlarını kullanıyorsunuz ve en çok hangi frekans kayması sorunlarıyla karşılaşıyorsunuz?