Gürültünün İçindeki Altın Sesi Çıkarmak İçin Filtre Teknolojisi

İyi bir telsiz, sadece uzakları duyabilen telsiz değil, duymak istemediklerinizi ustaca engelleyebilen telsizdir. Havada her an milyonlarca radyo dalgası çarpışır. Yüksek güçlü radyolar, statik elektrik fırtınaları, motor ateşlemeleri ve komşu frekanslarda konuşan diğer telsizciler sizin dinlediğiniz zayıf bir sinyali anında ezebilir. Telsiz operatörlerinin o cızırtılı sinyalin içinden karşı tarafın sesini tereyağından kıl çeker gibi ayıklayabilmesi, cihazların filtre teknolojisine (DSP ve Kristal filtreler) borçludur.

Eski dönemlerde cihazlarda sadece mekanik veya kristal yapıdaki analog filtreler bulunuyordu (Roofing Filters). Bu filtreler fiziksel olarak belirli bir bant genişliğini (örneğin 2.4 kHz) geçirir, geri kalan frekansları kesip atardı. "Keşke şu bandı milimetrik olarak kısıp, yanımdaki kanalda konuşan o güçlü istasyonun sesini bir bıçak gibi kesebilsem" düşüncesi amatörlerin en büyük isteğiydi.

Dijital Sinyal İşleme (DSP - Digital Signal Processing) teknolojisinin gelişmesiyle bu hayal fazlasıyla gerçek oldu. DSP çipleri, analog sinyali önce dijitale çevirir ve karmaşık matematiksel algoritmalar kullanarak gürültüyü sinyalden ayırır. Otomatik Çentik Filtreleri (Auto-Notch Filter) sayesinde, frekansın ortasında oluşan ve kulak tırmalayan ince bir parazit sesi saliseler içinde tespit edilip o frekans noktası (çentik) dijital olarak anında susturulur, ancak insan sesi duyulmaya devam eder.

Günümüzde SDR tabanlı telsizler bu teknolojiyi çok daha ileri taşıyarak, yazılımsal kayar filtreler (sliding filters) sunmaktadır. Bilgisayar ekranındaki grafik üzerinde dinlemek istediğiniz sinyalin kenarlarından farenizle daraltarak etraftaki tüm kaosu yok etmek, telsiz operatörlüğünde son 20 yılın en büyük konforudur. Ancak yine de, DSP'nin çok çalışıp sinyali boğduğu durumlarda eski usul kaliteli bir kristal filtrenin doğal sesine hiçbir şey yaklaşamaz.