Yakın Mesafe HF İletişiminin Unutulan Sanatı

Amatör telsizciler HF bantlarında genellikle binlerce kilometre ötedeki kıtalararası DX (uzak mesafe) istasyonlara ulaşmayı hedefler. Ancak kriz anlarında veya afet durumlarında çoğu zaman sadece 50 ila 500 kilometre arası bir mesafeyle, yani bir komşu şehir veya dağların ardındaki kasabayla iletişim kurmak gerekir. VHF/UHF radyo dalgaları yeryüzünün eğiminden veya dağ engellerinden dolayı ufuk çizgisini (Line of Sight) aşamadığı için bu mesafede işe yaramaz. Normal bir HF sinyali ise uzaklara yansıyacağı için (skip zone) çok yakındaki istasyonları atlar ve duyulmaz. İşte burada NVIS tekniği devreye girer.

NVIS (Near Vertical Incidence Skywave) tekniğinde, sinyali ufka doğru göndermek yerine, anten yere çok yakın (genellikle 3 ila 5 metre yüksekliğe) kurulur. Bu şekilde RF enerjisinin çok büyük bir kısmı dümdüz yukarıya, iyonosfere ateşlenir. İyonosfere dik bir açıyla (adeta şemsiye gibi) çarpan sinyal, geniş bir alana yayılarak tekrar yeryüzüne şelale gibi dökülür. Bu sayede aradaki devasa dağlar veya vadiler ne kadar engelleyici olursa olsun, 0-500 km arasındaki kör nokta (skip zone) sinyalle yıkanmış olur.

Amatör telsizciler NVIS haberleşmesinde en çok 40 metre (7 MHz) ve 80 metre (3.5 MHz) bantlarını kullanırlar, çünkü güneş döngüsüne göre bu bantlar gündüz ve gece için en iyi dikey yansımayı sağlarlar. Askeriyenin ve acil durum ekiplerinin ormanlık alanlarda veya vadilerde hayat kurtaran en önemli haberleşme tekniğidir.

Bu sistemin tek dezavantajı verimliliğinin düşük olmasıdır. "Keşke her saat ve her güneş lekesi koşulunda NVIS yansımasını %100 oranında garanti eden bir frekans bulabilsek" diyen telsizciler, iyonosferik sondaj istasyonlarının anlık kritik frekans (foF2) verilerini sürekli takip etmek zorundadır. Yere yakın basit bir tel anten ile devasa dağ silsilelerini aşarak iletişim kurabilmek, radyo dalgalarının fiziğinin ne kadar esnek ve harika olduğunu bir kez daha kanıtlar.