Çağrı İşareti onaylanmamış kişiler platformda konu açma yetkisi veya ileti gönderme yetkisi bulunmamaktadır.
Ana Menü

End-Fed Yarim Dalga Anten 10 Metre Sik Yapilan Hatalar

Başlatan Telsiz TürkiyeDoğrulandı, 15 Ekim, 2026, 09:31

« önceki - sonraki »

Telsiz TürkiyeDoğrulandı

Rol: Kurucu
Çağrı İşareti TB3TKK
End-Fed yarım dalga (EFHW) antenler, özellikle 10 metre bandında (28-29.7 MHz) pratik kurulum avantajları ve monobant verimlilikleri nedeniyle sahada sıkça tercih edilir. Ancak besleme noktasındaki yüksek empedans dönüşümü ve RF akım kontrolünün ihmal edilmesi, beklenmeyen SWR problemlerine ve saha performansının düşmesine yol açar. Bu teknik rehberde, 28.500 MHz referans frekansı baz alınarak yapılan yaygın kurulum hatalarını ve bu hataların mühendislik çözümlerini ele alıyoruz.

End-Fed Yarim Dalga Anten 10 Metre Sik Yapilan Hatalar


1. Yanlış Radyatör Boyu Hesabı ve Hız Faktörü İhmali

EFHW antenlerin 10 metre bandında başarısız olmasının en temel nedeni, serbest uzay boyu ile telin fiziksel boyunun karıştırılmasıdır. Yarım dalga boyu hesaplanırken kullanılan temel formül L = 143 / f(MHz) şeklindedir. 28.500 MHz referans frekansı için bu formül uygulandığında yaklaşık 5.01 metrelik teorik bir radyatör boyu elde edilir. Ancak kullanılan iletkenin çapı, izolasyon malzemesi ve yerden yüksekliği hız faktörünü doğrudan etkiler.

Saha uygulamasında bu hesap doğrudan kesilip asıldığında rezonans frekansı genellikle bandın dışına kayar. Özellikle PVC kaplı teller kullanıldığında hız faktörü düşer ve telin fiziksel olarak hesaplanan değerden yüzde iki ila üç oranında daha kısa kesilmesi gerekir. Ayar aşamasında telin boyunu rastgele kesmek yerine, uç kısımdan küçük paylar (örneğin beşer santim) katlayarak 28.500 MHz merkezli en düşük SWR noktasını aramak en sağlıklı yöntemdir.

2. UnUn Trafo Sarım Hataları ve Çekirdek Doyumu

End-Fed antenlerin en kritik bileşeni, yüksek giriş empedansını (genellikle 2400 ile 3200 ohm arası) 50 ohm koaksiyel kabloya uyarlayan 49:1 veya 64:1 oranındaki UnUn trafolardır. En sık yapılan hata, yanlış ferrit malzemesi seçimi veya hatalı trifilar/quadrifilar sarım teknikleridir. VHF ve yüksek HF bantlarında kullanılmayan düşük kaliteli ferritler, yüksek RF gücü altında hızla ısınarak doyuma (saturation) ulaşır ve SWR değerinin aniden yükselmesine neden olur.

Sarım esnasında kullanılan kabloların simetrisine dikkat edilmemesi, kaçak akımların koaksiyel kablonun dış kılıfına akmasına yol açar. Bu durum, besleme noktasının hemen altında RF dönüşü yaratır ve telsiz kasasında RF yanıklarına veya parazitlere sebebiyet verir. Trafonun içine konulacağı kutunun UV dayanımlı ve tamamen sızdırmaz olması, saha ömrü açısından hayati önem taşır.

3. Karşı Ağırlık (Counterpoise) Eksikliği ve RF Akım Kaçakları

Adı 'End-Fed' olsa da, bu antenlerin düzgün çalışabilmesi için RF döngüsünü tamamlayacak bir karşı ağırlığa veya radyal unsuruna ihtiyaç vardır. Birçok amatör, antenin hiçbir ek kablo veya radyal istemediğini düşünerek trafonun toprak ucunu boşta bırakır. Bu durumda koaksiyel kablonun dış örgü kılıfı istem dışı radyal görevi üstlenir ve tüm kablo boyunca RF yayılımı başlar.

Çözüm olarak, trafonun toprak terminaline 10 metre bandı için çeyrek dalga boyu olan yaklaşık 2.5 metrelik esnek bir tel bağlanmalıdır. Bu telin yere temas etmesi şart değildir; yerden birkaç santim yüksekte, rastgele bir açıyla serilmesi bile ortak mod akımlarını büyük ölçüde bastırır ve trafo üzerindeki ısınmayı önler.

4. Yakın Alan Engelleri ve Montaj Açısı Problemleri

10 metre bandı dalga boyunun kısa olması avantaj gibi görünse de, antenin yakın çevresindeki metal çatı elemanları, elektrik telleri ve ağaç dalları antenin empedansını doğrudan bozar. Anteni ev içerisinden balkona veya metal korkuluklara çok yakın asmak, SWR eğrisini düzeltilemeyecek şekilde bozar ve antenin verimini düşürür.

Antenin toprak seviyesinden en az yarım dalga boyu (yaklaşık 5 metre) yukarıda ve yatay veya hafif eğimli (sloper) bir açıyla gerilmesi gerekir. Yerden çok alçak kurulan EFHW antenler, yüksek açılı radyasyon üreteceği için uzak mesafe (DX) görüşmelerinden ziyade yerel çalışmalara mahkum kalır.


10 Metre EFHW Saha Kontrol Listesi
  • Radyatör boyunu 28.500 MHz için L = 143 / f formülüyle hesaplayıp hız faktörünü hesaba kattınız mı?
  • Kullandığınız UnUn trafo uygun ferrit (örneğin tip 43 veya 61) ile doğru sarım oranına sahip mi?
  • Trafonun toprak terminaline en az 2.5 metrelik bir karşı ağırlık teli bağladınız mı?
  • Koaksiyel kablo üzerinde ortak mod akımlarını engellemek için ferrit choke (RG-58 için uygun boğucu) kullandınız mı?
  • Anteni çatıdaki metal aksamdan ve elektrik hatlarından yeterli uzaklığa (en az birkaç metre) konumlandırdınız mı?

Sizin 10 metre bandında kurduğunuz End-Fed antenlerde karşılaştığınız en ilginç SWR sorunu ne oldu ve bunu hangi yöntemle çözdünüz?