Çağrı İşareti onaylanmamış kişiler platformda konu açma yetkisi veya ileti gönderme yetkisi bulunmamaktadır.
Ana Menü

Afet ve Güç Kesintisinde Telsiz İstasyonunu Ayakta Tutmak

Başlatan Telsiz TürkiyeDoğrulandı, 02 Ekim, 2026, 09:30

« önceki - sonraki »

Telsiz TürkiyeDoğrulandı

Rol: Kurucu
Çağrı İşareti TB3TKK
Şebeke elektriği kesildiğinde amatör telsiz istasyonunun çalışır durumda kalması, acil haberleşme senaryolarında hayati önem taşır. Ev tipi cihazlar genellikle 220V alternatif akımla çalışsa da, afet anında bu kaynakların kesilmesi kaçınılmazdır. Bu nedenle istasyonun bağımsız enerji kaynaklarıyla desteklenmesi gerekir.

Afet ve Güç Kesintisinde Telsiz İstasyonunu Ayakta Tutmak


1. Tüketim Hesabı ve Yük Analizi
Doğru bir güç kaynağı planlaması yapabilmek için istasyondaki tüm cihazların akım tüketim değerlerini net olarak bilmek şarttır. Cihazlar genellikle alıcı (RX) ve verici (TX) konumlarında farklı akım çekerler. Örneğin standart bir VHF/UHF mobil telsiz cihazı dinlemede yaklaşık 0.5 amper çekerken, tam güç yani 50 watt çıkış gücünde 12 ila 15 amper arasında akım çekebilir. Kısa dalga (HF) cihazlarında ise bu değer 100 watt çıkış gücünde 20-25 amper seviyelerine kadar çıkabilir.

Tüketim hesabı yaparken cihazların görev döngüsünü (duty cycle) hesaba katmak gerekir. Haberleşme sırasında sürekli mandalda kalınmaz; genellikle yüzde 10 ile 20 oranında mandal süresi (TX), geri kalan zamanda ise dinleme (RX) yapılır. Günlük toplam amper-saat (Ah) tüketimini bulmak için şu formül kullanılır: Toplam Ah = (RX Akımı x RX Süresi) + (TX Akımı x TX Süresi). Bu hesaplama, kullanılacak akünün kapasitesini belirlemenin ilk adımıdır.

2. Akü Seçimi ve Deşarj Limitleri
Saha çalışmalarında en sık yapılan hata, araçlarda kullanılan marş akülerini sabit istasyonlarda tercih etmektir. Marş aküleri yüksek anlık akım verir ancak derin deşarja dayanıklı değildir. Birkaç kez yüzde 50'nin altına indirildiklerinde ömürleri biter. Bunun yerine derin deşarja uygun jel akü veya AGM tipi aküler seçilmelidir. Lityum Demir Fosfat (LiFePO4) aküler ise hafiflikleri ve yüksek çevrim ömürleri ile son yıllarda en iyi alternatif haline gelmiştir.

Akü kapasitesi seçilirken deşarj derinliği (DoD) mutlaka dikkate alınmalıdır. Kurşun asit akülerin ömrünü uzatmak için kapasitenin yarısından fazlası kullanılmamalıdır. Yani 100 Ah kurşun asit aküden güvenle çekilebilecek enerji yaklaşık 50 Ah kadardır. LiFePO4 akülerde ise bu oran yüzde 80 ile 90 seviyelerine çıkabilir. Akü seçimi yapılırken bu fiziksel sınırlar göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Güneş Paneli ve Şarj Kontrol Cihazları
Uzun süreli şebeke kesintilerinde aküleri yenilemek için güneş panelleri en güvenilir yenilenebilir enerji kaynağıdır. Panel gücü belirlenirken istasyonun günlük enerji tüketimi ve coğrafi konumun güneşlenme süresi hesaba katılır. Türkiye şartlarında 100 wattlık bir güneş paneli, ortalama günlük 4 ila 5 saat verimli güneş alımıyla yaklaşık 30 ila 35 Ah enerji üretebilir. Panelin ürettiği enerjiyi aküye güvenle aktarmak için MPPT (Maximum Power Point Tracking) şarj kontrol cihazı kullanılmalıdır.

PWM tipi şarj cihazları ucuzdur ancak verimleri düşüktür. MPPT cihazlar ise panel voltajını akü voltajına dönüştürürken kayıpları minimumda tutar ve yüzde 20 ila 30 oranında daha fazla verim sağlar. Şarj kontrol cihazının akım kapasitesi, güneş panelinin kısa devre akımına uygun seçilmelidir. Ayrıca sistemin aşırı şarj ve ters kutup korumalarına sahip olması, ekipmanın güvenliği açısından zorunludur.

4. Çalışma Süresi ve Enerji Yönetimi
Sistemin kesintisiz çalışması için enerji yönetim stratejisi oluşturulmalıdır. İstasyonun kritik olmayan aydınlatma ve aksesuar yükleri sistemden ayrılmalı, sadece telsiz ve anten tüneticisi (tuner) beslenmelidir. Çalışma süresi formülü şu şekildedir: Çalışma Süresi (Saat) = (Akü Kapasitesi x Deşarj Oranı) / Ortalama Akım Tüketimi. Bu hesaplama sayesinde akünün kaç saat dayanacağı öngörülebilir.

Afet anında enerji tasarrufu için çıkış gücü düşürülmelidir. 50 watt yerine 5 veya 10 watt (Low power) ile yapılan görüşmeler karşı istasyon tarafından duyulabiliyorsa, akü ömrü katbekat artacaktır. Repeater (röle) erişimlerinde düşük güç genellikle yeterlidir. Doğrudan istasyonlar arası (simplex) görüşmelerde ise anten kazancı artırılarak düşük güçle uzun süreli haberleşme imkanı sağlanabilir.

Sahada Enerji Kontrol Listesi
  • Cihazların RX ve TX akım değerlerini ölçün ve kaydedin.
  • Akü kapasitesinin günlük tüketimi en az 48 saat karşılayacağından emin olun.
  • Jel veya LiFePO4 akü kullanın, marş akülerini saha istasyonunda tercih etmeyin.
  • Şarj kontrol cihazı olarak kayıpları azaltmak için MPPT tercih edin.
  • Kablolama kesitlerini akım yüküne uygun seçerek voltaj düşümünü önleyin.
  • Acil durumda çıkış gücünü düşürerek enerji tasarrufu sağlayın.
Kendi taşınabilir veya sabit istasyonunuzda enerji sürekliliğini sağlamak için hangi akü ve panel kombinasyonunu kullanıyorsunuz?