Müstakil ev çatısına kurulan 10 metre bant 28 ila 29.7 MHz arası çalışan Quad antenler, düşük açılı radyasyon ve yüksek kazanç sağladığı için DX operasyonlarında sıkça tercih edilir. Doğru bir SWR ayarı yapılmadığında, aktarıcınızın çıkış katı zarar görebilir ve beklenen performans alınamaz. Bu rehberde, referans frekansımız olan 28.500 MHz merkez alınarak adım adım empedans uyumu ve saha ölçümleri ele alınmıştır.



Anten Boyutlandırma ve Teorik Temel

Tam dalga bir kare loop (Quad) antenin çevresi, hedeflenen frekansa göre hesaplanır. Dalga boyu formülü üzerinden ilerlediğimizde, serbest uzaydaki dalga boyu lamda eşittir c bölü f şeklindedir. Pratik uygulamada 10 metre bandı için çevre hesabı yapılırken 306.96 bölü f(MHz) formülü kullanılır. Referans frekansımız 28.500 MHz için hesaplama yapıldığında, antenin ışıyan elemanının çevresi yaklaşık 10.77 metre çıkmaktadır. Bu çevre uzunluğu dört eşit parçaya bölünerek her bir kenar boyu elde edilir.

Fiziksel çevre uzunluğu, kullanılan iletkenin çapına ve çevredeki metal yapıların etkisine bağlı olarak teorik değerden biraz farklılaşabilir. Bu yüzden ilk kesim işleminde, hesaplanan değerden 3 ila 5 santimetre daha uzun bırakmak her zaman en güvenli yöntemdir. Anten analizi sırasında reaktif bileşeni sıfırlamak için eleman uçlarından küçük parçalar halinde kesilerek boy kısaltma yoluna gidilir. Uzatma gerekiyorsa ekleme yapılır.

Mücbir Sebepler ve Çatı Montajı

Müstakil ev çatısına yapılacak montajda mekanik mukavemet en kritik unsurdur. Rüzgar yükünü minimize etmek için fiberglas veya alüminyum çapraz taşıyıcılar kullanılmalıdır. Anten direği zemine veya çatı baca tabanına çelik halatlar ile gergi yapılarak sabitlenmelidir. Aksi takdirde lodos ve fırtınalarda anten geometrisi bozulur ve SWR anlık olarak yükselir.

Çatılarda en büyük risklerden biri yıldırım düşmesi veya statik elektrik birikimidir. Anten taşıyıcı metal direk, mutlaka kalın bir bakır şerit veya en az 6 milimetre kare örgü kablo ile binanın ana topraklama barasına bağlanmalıdır. Ayrıca koaksiyel kablo eve girmeden önce bir coaxial yıldırım koruyucu (surge protector) araya eklenmeli ve bu koruyucu da topraklama hattına iliştirilmelidir.

Anten Analizörü ile Ölçüm Adımları

SWR ölçümü için en doğru sonuç anten analizörü kullanarak elde edilir. Analizör doğrudan anten besleme noktasına kısa bir jumper kablo ile bağlanmalı, arada uzun bir koaksiyel kablo tutulmamalıdır. Ölçüme 28.000 MHz ile 29.7 MHz arasında bir tarama (sweeping) yapılarak başlanır. Amaç, dip noktasının yani en düşük SWR değerinin tam olarak 28.500 MHz üzerine denk gelmesini sağlamaktır.

Eğer dip noktası 28.100 MHz gibi daha alçak bir frekansta çıkıyorsa, bu antenin fiziksel olarak uzun olduğunu gösterir. Bu durumda her bir kenar eşit miktarda kısaltılır. Eğer dip noktası 29.000 MHz gibi daha yüksek bir frekansa kaymışsa, anten kısadır ve eleman uçlarındaki ek paylar uzatılmalıdır. İdeal olarak 50 ohm empedans noktasında SWR 1.5 altındai tercihen 1.2 seviyesinde yakalanmalıdır.

Besleme ve Empedans Uyumu

Quad antenlerin besleme noktasındaki empedansı yaklaşık 110 ila 120 ohm civarındadır. Doğrudan standart 50 ohm RG-213 veya RG-58 koaksiyel kablo ile beslendiğinde empedans uyumsuzluğu yaşanır ve SWR 2.0 seviyesinin altına düşmez. Bu uyumsuzluğu gidermek için çeyrek dalga 75 ohm kablo ile yapılan dönüşüm trafosu (Q-section) veya dengesiz-dengesiz (unun) kullanılmalıdır.

Kullanılacak 75 ohm kablonun boyu, frekansın hız faktörüne (velocity factor) dikkat edilerek hesaplanmalıdır. Koaksiyel kablo ev içerisine geçirilirken keskin bükülmelere maruz kalmamalı ve radyo frekans akımlarının dışarıya ışımasını engellemek için besleme noktasının hemen altına bir kaç tur ferrite sarılarak RF choke (akım balunu) yapılmalıdır.

• Anten analizörünü doğrudan antene bağlayarak dış faktörleri eleyin.
• Ölçüm sırasında çevredeki metal çatı elemanlarını ve diğer antenleri uzak tutun.
• Kestiğiniz veya uzattığınız her iki kenarın da simetrik olmasına dikkat edin.
• Topraklama bağlantılarını oksitlenmeye karşı klemens ve kontak spreyi ile koruyun.
• 75 ohm transformatör kullanırken kablo hız faktörünü mutlaka hesaba katın.

Sizin müstakil çatı kurulumlarında 10 metre bandı için tercih ettiğiniz empedans eşleme yöntemi hangisidir?