10 metre bandında yüksek kazanç ve yönlü çalışma sunan Quad antenler, doğru hesaplanıp kurulduğunda istasyon performansını ciddi oranda artırır. Ancak bu antenlerin empedansı ve rezonans noktası çevresel faktörlerden, özellikle de yerden yükseklikten ve yakın metal objelerden doğrudan etkilenir. Sahada yapılan montaj sonrasında hassas bir SWR ayarı şarttır; aksi takdirde verici çıkış katı zarar görebilir veya istenen verim alınamaz.



Teorik Temel ve Boy Hesaplama Mantığı

Bir kare loop antenin tam çevre boyu, çalışılmak istenen frekansın dalga boyuna eşittir. 28.500 MHz referans frekansı için dalga boyu hesaplamasında temel formül kullanılır. Işık hızının frekansa bölünmesiyle elde edilen serbest uzay dalga boyu üzerinden, tam dalga loop için çevre formülü L(metre) = 300 / f(MHz) olarak uygulanır. Bu hesaplama bize teorik başlangıç boyunu verir. 28.500 MHz için bu değer yaklaşık 10.52 metre civarındadır.

Ancak bu teorik değer sadece bir başlangıçtır. Anten telinin cinsi, kullanılan yalıtkanların dielektrik katsayısı ve boom malzemesi hızı kısaltır. Bu nedenle pratik uygulamada formül tel çapı ve faktörler dahil edilerek L = 306 / f(MHz) şeklinde güncellenir. Bu hesaplama ile elde edilen toplam çevre boyu dörde bölünerek her bir kenarın uzunluğu bulunur ve elemanlar buna göre kesilir.

Anten Analizörü Kullanarak Rezonans Tespiti

SWR ayarı yaparken en güvenilir yol anten analizörü kullanmaktır. Cihaz 26 MHz ile 30 MHz arasında tarama yapacak şekilde ayarlanır. Amaç, SWR eğrisinin dip yaptığı, yani empedansın saf dirence en yakın olduğu ve reaktif bileşenin sıfıra indiği frekansı bulmaktır. Referans frekansımız olan 28.500 MHz hedefimizdir.

Tarama sonucunda minimum SWR noktası 27.8 MHz gibi alt bir frekansta çıkarsa, bu antenin fiziksel olarak uzun olduğunu gösterir. Minimum SWR noktası 29.2 MHz gibi üst bir frekansta çıkarsa tel boyu kısadır. Analizör ekranındaki empedans (R+jX) eğrileri bize telin kesilmesi veya uzatılması konusunda net yönlendirme sağlar. X bileşeninin sıfır olduğu nokta tam rezonans frekansıdır.

Boy Kısaltma ve Uzatma Teknikleri

Fiziksel ayar aşamasında radyal veya eleman uçlarından küçük parçalar kesilerek veya eklenerek boy değişimi yapılır. 10 metre bandında frekans kaydırma hassasiyeti yüksektir; bu yüzden eleman uçlarında 1 veya 2 santimetrelik değişimler bile rezonans frekansını 200-300 kHz kadar kaydırabilir. Ayar sırasında telin bir kerede kesilmesi yerine kıvrılarak bağlanması sonradan geri dönüş imkanı tanır.

Eğer anten boyu kısaltılacaksa, radyatör elemanının köşelerinden eşit miktarda tel içeri katlanarak bağlanır ve tekrar ölçüm yapılır. SWR 1.1 ile 1.5 arasına gelene kadar bu işlem tekrarlanır. İstenen frekansta saf 50 ohm empedans yakalandığında sistem dengelenmiş demektir ve kalıcı lehimleme veya sıkıştırma yapılabilir.

Balun ve Besleme Noktası Uyumu

Quad antenler doğrudan beslendiğinde yaklaşık 100 ila 120 ohm arasında bir empedans gösterir. 50 ohm koaksiyel kablo ile doğrudan bağlantı yüksek SWR yaratır. Bu uyumsuzluğu gidermek için çeyrek dalga transformatörü veya 2:1 oranında dengesiz balun kullanımı zorunludur. Balun kullanılmadığı durumlarda koaksiyel kablonun dış kalkanı üzerindenRF akımı akar ve bu da SWR ölçümlerini yanıltır.

Ölçüm esnasında kablo boyunun da empedans dönüşümüne etkisi unutulmamalıdır. Anten analizörü doğrudan anten besleme noktasına bağlanmalı, arada uzun kablolar bırakılarak ölçüm hatası yapılmamalıdır. Kablo kayıpları yüksek frekanslarda SWR değerini olduğundan daha düşük gösterebilir, bu detaya dikkat edilmelidir.

• Anten analizörünü kalibre edin ve bağlantı konnektörlerinin sağlamlığını kontrol edin.
• 26-30 MHz aralığında sweep taraması yaparak dip frekansı ve SWR değerini kaydedin.
• Minimum SWR noktası 28.500 MHz altında ise elemanlardan eşit boyda kısaltma yapın.
• Minimum SWR noktası 28.500 MHz üstünde ise eleman boyunu uzatın veya köşe paylarını gevşetin.
• Ayarlar bittikten sonra güç vererek transceiver koruma devresini devreye sokmadan test yapın.

Sizin 10 metre quad anten kurulumunuzda en çok zorlandığınız mekanik detay köşe yalıtkanları mı yoksa empedans uyumu mu oldu?